Đi lại đường dây điện

Anh Tuấn ở Gò Vấp gọi tôi lúc 10 giờ đêm, cả nhà mất điện đột ngột. Tôi đến kiểm tra thì thấy aptomat tổng không nhảy nhưng đồng hồ điện vẫn chạy. Dùng đèn thử, tôi phát hiện một đoạn dây điện âm tường bị chập ở chỗ đục tường lắp bình nóng lạnh trước đó. May mắn là aptomat 30A còn nhảy kịp, không thì cháy nhà. Anh Tuấn không hề hay biết, suýt nữa đi ngủ trong khi tường đang nóng âm ỉ.

Dấu hiệu đường dây điện cần đi lại ngay

• Điện hay chập chờn, đèn nhấp nháy không rõ nguyên nhân
• Cầu dao nhảy thường xuyên dù không dùng nhiều thiết bị
• Ổ cắm hoặc công tắc nóng bất thường khi sờ vào
• Mùi nhựa cháy thoảng qua gần ổ cắm hoặc hộp điện
• Hóa đơn tiền điện tăng bất thường mà không tăng sử dụng

Cái hay gặp nhất là cái đèn nhấp nháy. Nhiều người nghĩ bóng đèn hỏng, thay bóng mới nhưng vẫn nhấp nháy. Thực ra đó là dấu hiệu mối nối dây bên trong bị lỏng, tiếp xúc không tốt. Tiếp xúc kém sinh ra tia lửa điện, làm đèn nhấp nháy. Nếu để lâu, mối nối sẽ nóng dần, cháy vỏ nhựa, cuối cùng là chập điện.

Cảnh báo: Nếu cảm thấy tường nóng ở một điểm bất kỳ, đó là dấu hiệu nguy hiểm. Có thể dây điện bên trong đang phát nhiệt do quá tải hoặc chập âm. Tắt aptomat tổng ngay lập tức và gọi thợ kiểm tra. Đừng chờ đến sáng mai.

Nguyên nhân thường gặp khi cần đi lại dây điện

Dây điện cũ bị lão hóa là nguyên nhân phổ biến nhất. Dây điện có tuổi thọ khoảng 20-30 năm, sau thời gian đó vỏ nhựa sẽ cứng, giòn, nứt. Đặc biệt những nhà xây trước năm 2000 hay gặp vấn đề này. Tôi từng gặp nhà ở Tân Bình, dây điện bọc cao su đen từ năm 1985, khi kéo ra cả đoạn dây bị vỡ nát trên tay.

Có một trường hợp ở quận Phú Nhuận tôi xử lý: gia đình mua nhà cũ, muốn sửa lại phòng tắm. Khi đục tường, thợ xây vô tình làm đứt một đoạn dây điện âm tường. Họ tự nối lại bằng cách xoắn dây và quấn băng keo, không qua hộp đấu dây. Sau 6 tháng, chỗ nối bị oxit hoá, tiếp xúc tăng điện trở, nóng lên và bốc cháy âm tường. May phát hiện sớm.

Nhà mới xây nhưng thợ làm ẩu cũng hay gặp. Đi dây không qua ống gen, đục tường không đúng kỹ thuật làm ống bị móp, dây bị kẹt bên trong không kéo ra được. Hoặc nối dây bằng xoắn thay vì terminal, sau vài năm mối nối lỏng.

Quy trình đi lại dây điện chuẩn

1. Xác định vị trí đoạn dây bị hư bằng đồng hồ VOM hoặc máy dò dây đứt
2. Đục phá đoạn tường chứa dây hư để lấy dây ra, nếu dây kéo ra được thì luồn dây mới vào ống gen cũ
3. Nếu ống gen bị móp hoặc dây không kéo ra được, cần đục lại rãnh và lắp ống gen mới
4. Đấu nối dây mới tại hộp đấu dây bằng terminal hoặc hàn mối nối, tuyệt đối không dùng xoắn dây
5. Đo cách điện toàn bộ đoạn dây mới bằng megger, đảm bảo không rò điện
6. Trét ốp tường lại, sơn lại nếu cần, bàn giao và chạy thử

Khi nào nên đi lại toàn bộ, khi nào chỉ cần sửa cục bộ?

Nên đi lại toàn bộ khi: nhà trên 25 năm tuổi với hệ thống điện gốc; nhiều đoạn dây bị hư, phân bố rải rác khắp nhà; công suất sử dụng tăng nhiều (thêm máy lạnh, bình nóng lạnh) mà hệ thống cũ không đáp ứng. Đi lại toàn bộ tốn chi phí cao hơn nhưng yên tâm về sau.

Nên sửa cục bộ khi: chỉ có 1-2 đoạn dây bị hư, phần còn lại còn tốt; ngân sách hạn chế; cần xử lý gấp một sự cố cụ thể. Sửa cục bộ tiết kiệm được 60-70% chi phí so với đi lại toàn bộ.

Ví dụ thực tế: một căn hộ chung cư 65m2 ở Bình Thạnh, 12 năm tuổi, có một đoạn dây bị chập sau tủ bếp. Tôi kiểm tra toàn bộ hệ thống, chỉ có đoạn đó bị hư, các đoạn khác còn tốt. Chỉ cần đi lại đoạn đó, chi phí 1 triệu 2. Nếu đi lại toàn bộ thì mất 18 triệu — không cần thiết.

Chi phí đi lại đường dây điện phụ thuộc vào gì?

Chi phí đi lại đường dây điện tính theo mét dây hoặc theo điểm điện. Sửa một đoạn dây ngắn (dưới 5m) hết khoảng 800.000 đến 1.5 triệu. Đi lại một phòng (3-4 điểm đèn, 3-4 ổ cắm) hết khoảng 3-5 triệu. Đi lại toàn bộ nhà 60-80m2 hết khoảng 20-35 triệu.

Yếu tố ảnh hưởng giá nhiều nhất là độ phức tạp của việc đục phá. Nếu dây đi qua ống gen còn tốt, chỉ cần kéo dây mới ra thay thì rẻ. Nếu ống gen bị móp, cần đục lại rãnh thì tốn công hơn. Vật tư cũng ảnh hưởng — dùng dây 2.5mm rẻ hơn dây 4mm, aptomat 20A rẻ hơn 40A.

Để tránh bị hớ, hỏi thợ phân tích rõ: đoạn dây nào cần sửa, vì sao, dùng dây loại gì, tiết diện bao nhiêu. Nếu thợ chỉ nói "hết khoảng 2 triệu" mà không giải thích, yêu cầu chi tiết hơn. Và hỏi xem có bảo hành không — đoạn dây mới thay phải được bh ít nhất 12 tháng.

Kinh nghiệm chọn thợ đi lại dây điện không bị hớ

Thợ có tay nghề sẽ kiểm tra toàn bộ hệ thống trước khi báo giá, không chỉ nhìn điểm hỏng bên ngoài. Họ sẽ dùng đồng hồ VOM hoặc megger để đo, xác định đúng đoạn dây bị hư. Nếu thợ chỉ nhìn bằng mắt rồi bảo "đục chỗ này là được", có thể họ đoán mò, có thể đoạn dây hư nằm ở chỗ khác.

Về giá cả, có nhiều đơn vị hay báo giá rẻ cho công nhân công nhưng gộp chung vào tiền vật tư. Ví dụ, dây điện 2.5mm Cadivi giá chợ là 3.500 đồng/m, nhưng thợ báo 8.000 đồng/m. Hỏi giá vật tư cụ thể, tự đi mua hoặc yêu cầu thợ cung cấp hóa đơn mua hàng.

Một điều cần lưu ý: thợ đi lại dây điện tốt phải có kinh nghiệm về cả điện và xây dựng. Vì đục tường, trét lại là công việc đi kèm. Thợ chỉ biết điện mà không biết trét tường thì xong việc để lại một vết đục xấu xí trên tường.

Cách sử dụng đúng để hạn chế dây điện bị hư

• Không dùng một ổ cắm cho quá nhiều thiết bị công suất lớn cùng lúc
• Tránh đục khoan tường gần đường dây điện âm tường — nếu cần, nhờ thợ xác định vị trí dây trước
• Kiểm tra ổ cắm, công tắc định kỳ 1 năm/lần, thay thế nếu thấy nóng hoặc lỏng
• Nếu aptomat hay nhảy, không tự ý thay bằng amperage cao hơn — đó là dấu hiệu cảnh báo của hệ thống

Câu hỏi thường gặp về đi lại đường dây điện

Đi lại dây điện âm tường hết bao nhiêu tiền?

Sửa một đoạn dây ngắn (dưới 5m): 800.000 đến 1.5 triệu. Đi lại một phòng: 3-5 triệu. Đi lại toàn bộ nhà 60-80m2: 20-35 triệu. Chi phí phụ thuộc vào độ phức tạp và vật tư chọn dùng.

Đi lại dây điện mất bao lâu?

Sửa một đoạn dây: 2-4 tiếng. Đi lại một phòng: 1 ngày. Đi lại toàn bộ nhà: 5-10 ngày tùy diện tích.

Có cần đục tường để đi lại dây điện không?

Tùy trường hợp. Nếu dây đi qua ống gen còn tốt và có thể kéo ra, chỉ cần đục một lỗ nhỏ tại hộp đấu dây. Nếu ống gen bị móp hoặc dây kẹt, cần đục lại rãnh trên tường.

Dây điện cũ có cần thay không?

Nếu nhà trên 20 năm, dây bọc cao su đã cứng, nứt thì nên thay. Dây còn tốt, cách điện còn tốt thì không cần thay. Thợ sẽ dùng megger để kiểm tra.

Bảo hành đi lại dây điện được bao lâu?

Thường bảo hành 12 tháng cho phần thi công và vật tư. Trong thời gian bảo hành, nếu đoạn dây mới bị hư do lỗi thi công hoặc vật tư, sẽ được sửa chữa miễn phí.

Kết luận

Dây điện âm tường là phần quan trọng nhất của hệ thống điện gia đình. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, đừng chủ quan. Gọi thợ có kinh nghiệm kiểm tra sớm, chi phí sửa nhỏ bao giờ cũng rẻ hơn xử lý hậu quả cháy nổ. Gọi 0826.001.001 để được tư vấn và thợ đến kiểm tra trong 30-60 phút tại TP.HCM.